Alle foto's in deze html file zijn tamelijk klein (150 bij 200 pixs). Overal is echter een veld aanwezig dat bij aanklikken een iets groter beeld oplevert (plaatje in JPEG formaat van zo'n 400 bij 600 pixs). Klikken op de foto zèlf levert een nog iets groter beeld op (JPEG file in de orde van 600 bij 800).
De geschiedenis van Amsterdam kenmerkt zich door uitbreidingen. Deze uitbreidingen zijn, vooral in de eerste eeuwen, gepaard gegaan met het graven van grachten, waarbij de uitgegraven grond gebruikt werd om het land op te hogen. De eerste grachten waren met name ter verdediging, maar al gauw dienden ze vooral voor het transport van goederen.
Het grachtenwater was aanvankelijk helder, en zelfs goed genoeg om bier mee te brouwen! Maar het bleek alras gemakkelijk om de grachten te gebruiken voor het lozen van al het afval, inclusief uitwerpselen. Zomers was het in vroegere tijden dan ook vaak niet uit te houden in de stad vanwege de stank. De welgestelden trokken dan naar hun huis buiten de stad aan de Amstel. Pas aan het eind van de 17e eeuw kwam daar enige verbetering in, na de aanleg van sluizen waarmee men het grachtenwater kon spuien. De kwaliteit van het grachtenwater is nog altijd niet goed genoeg om in te zwemmen, laat staan te drinken, maar vissen houden het er zo te zien nog wel in uit (10 voorntjes op een ochtend).
Amsterdam heeft nu tientallen kilometers aan grachten. Sinds 1856 zijn er zo'n 20 grachten gedempt. Dit gebeurde hoofdzakelijk ter bevordering van het verkeer ter land. Vooral rond de eeuwwisseling is er helaas door een al te voortvarend gemeentebestuur een behoorlijk aantal grachten gedempt. Vaak zonder dat dat echt noodzakelijk was. Met name de 'gegoede' burgerij mopperde steeds luider tegen het onnodig dempen. Toen in 1901 weer een gracht, de Reguliersgracht, dichtgegooid dreigde te worden, begon een van de bewoners van die gracht een succesvolle protest aktie. Na een aantal openbare discussies werd besloten om de gracht niet te dempen, ja zelfs om helemaal geen grachten meer te dempen. Het is achteraf onvoorstelbaar, als je de Reguliersgracht ziet, dat er lieden waren die vonden dat die gracht wel gedempt kon worden... Af en toe wordt er geopperd om gedempte grachten weer open te graven. Misschien gebeurt dat ooit nog eens, als het verkeer in de binnenstad werkelijk aan banden is gelegd. Hier een z/w foto van de Rozengracht tijdens de demping.
De eerste vragen:
Welke gracht is dit? Amstel richting Utrechtsestraat Keizersgracht, vanaf Leidsegracht richting Rozengracht Lijnbaansgracht, bij de Leliegracht richting Brouwersgracht Singel, bij de Blauwburgwal Geen idee!
(Tot nu toe heeft 39% van de deelnemers deze vraag goed beantwoord.)
Brouwersgracht Leidsegracht Leliegracht Reguliersgracht Geen idee Hierboven een foto van dezelfde gracht, maar nu van de andere kant, en in een ander jaargetijde. (Klik op de foto's voor een groter beeld.)
(Tot nu toe heeft 66% van de deelnemers deze vraag goed beantwoord.)
(Tot nu toe heeft 69% van de deelnemers deze vraag goed beantwoord.)
De grachtenkruising op de foto is iets ouder dan laatstgenoemde kruising. Het 17e eeuwse witte huisje op de hoek, dat voorover lijkt te vallen, kreeg in de 19e eeuw een z.g. ojiefgeveltje. Een geveltype dat in Amsterdam nauwelijks voorkomt. Vraag is: welke twee grachten zien we hier kruizen? kruising Herengracht en Reguliersgracht kruising Keizersgracht en Leliegracht kruising Prinsengracht en Reguliersgracht kruising Singel en Blauwburgwal Geen idee Klik hier of op de foto voor een groter beeld.
Hint: Als je je omdraait op de plek waar de foto is genomen, kijk je tegen dit gebouw aan, dat we al kennen uit vraag 1.1.
(Tot nu toe heeft 42% van de deelnemers deze vraag goed beantwoord.)
Amsterdam telt momenteel zo'n 1400 bruggen. Hiervan liggen er zo'n 500 in de binnenstad. Al die bruggen zijn uiteraard keurig geregistreerd en genummerd. Brug 1 is de brug over de Singel, bekend als het Muntplein. Inderdaad, het Muntplein is eigenlijk geen plein, maar een brug die Muntsluis heet. Verwarrend. Brug 100 is de brug over de Looiersgracht bij de Lijnbaansgracht, en is op dit moment (november '95) niet te gebruiken. Brug nummer 1000 is in 1974 gebouwd; een saaie brug over de Postjeskade bij het Rembrandtpark. Zo'n 100 van die al die bruggen liggen overigens in het Amsterdamse Bos.
Hier zijn de 4 vragen:
(Tot nu toe heeft 64% van de deelnemers deze vraag goed beantwoord.)
Uiteraard is er op het net een FAQ over fietsbeveiliging. Klik > hier.
Klik hier of op de foto voor een groter beeld. Egelantiersgracht Kromboomsloot Nieuwezijds Achterburgwal Raamgracht Geen idee! Ik weet het; dit is een van de moeilijkst te herkennen foto's van de quiz. Daarom nog maar een foto. Of die echter veel verduidelijkt... Deze winterse foto is in ieder geval vanaf die brug genomen. Misschien zijn de hoge wallekanten een aanwijzing. Rechts de Armeense kerk, gebouwd door en voor zo'n honderd Armeniers die hier begin 18e eeuw woonden.
Overigens, ook je brommer, hoe oud ook, moet je altijd goed vastzetten. Zie maar.
(Tot nu toe heeft 26% van de deelnemers deze vraag goed beantwoord.)
De vraag is: waar staat deze haringkar? Klik hier of op de foto voor een groter beeld. Brug over de Herengracht bij de Utrechtsestraat Brug over de Keizersgracht bij de Reestraat Brug over de Oudezijds Achterburgwal, bij de Nieuwe Hoogstraat Brug over de Singel bij de Leidestraat Geen idee!
(Tot nu toe heeft 76% van de deelnemers deze vraag goed beantwoord.)
Ooit heeft op een van de hoeken van de brug een (behoorlijk grote) toren gestaan! Die toren vormde vroeger een sta-in-de-weg voor het doorgaande verkeer rond en over deze brug. Bij de poort onder die toren gebeurden dan ook regelmatig ongelukken. Rond 1600 was het verkeer in de binnenstad (we praten dan over karren, sleden en kruiwagens) een groot probleem. Men probeerde dit op te lossen door in sommige straten eenrichtingverkeer in te voeren. Andere verordeningen ter bevordering van de doorstroom waren: het houden van varkens op straat was verboden, en huisdeuren moesten naar binnen toe opengaan. En dit alles terwijl er al een verordening was dat men, komende van buiten de stad, wagens en rijtuigen buiten de poorten moest parkeren.
In de vorige eeuw, om precies te zijn in 1829, toen het verkeersprobleem al niet meer speelde, is de toren afgebroken, zonder dat duidelijk is waarom. De aanwezigheid van de toren en die vermeende verkeerschaos kun je je nu niet meer zo voorstellen.
Onder in de brug bevinden zich een aantal ruimtes, die nog een tijdje gebruikt zijn als gevangeniscellen.
Waar bevindt zich deze brug? Klik hier, of op de foto voor een groter beeld. De Blauwbrug over de Amstel De Hoogesluis bij de Kloveniersburgwal De Nieuwebrug over de Herengracht De Torensluis over de Singel Geen idee!
(Tot nu toe heeft 65% van de deelnemers deze vraag goed beantwoord.)
Waar staan de gevels op de foto? Klik hier, of op de foto voor een groter beeld. Amsterdams Historisch museum op de Nieuwezijds Voorburgwal Bijbels museum op de Herengracht Joods Historisch museum op de Keizersgracht Prentenkabinet op de Keizersgracht Geen idee
Deze halsgevels zijn in 1666 gebouwd door Philips Vingboons, die trouwens ook de 'bedenker' van dit bekende geveltype is. De eerste halsgevel bouwde hij in 1638, en staat op de Herengracht 168.
Die Philips Vingboons heeft veel bijgedragen aan al het schoons langs de Amsterdamse grachten. Enige jaren terug is er terecht een tentoonstelling aan hem gewijd in het paleis op de Dam. Toch is de man minder bekend dan hij verdient. Er was tot voor kort nota bene niet eens een gracht, straat, pleintje of gebouw naar hem vernoemd. Foei! In de jaren 60 heeft men gemeend deze ommissie goed te kunnen maken, door een straatje in een buitenwijk (Geuzenveld) naar hem te vernoemen: een korte straat, met 60 huisnummers, lopend van niets naar niets. Wat moet je in deze stad wel niet doen (of zijn) om een wat grotere straat of plein naar je vernoemd te krijgen? Overigens is een nieuw plein in de Pijp, op het terrein van een voormalige brouwerij, onlangs vernoemd naar een onbekende schilderes: het Marie Heineken (sp?) plein. Wat zit daar achter?
(Tot nu toe heeft 56% van de deelnemers deze vraag goed beantwoord.)
(Tot nu toe heeft 27% van de deelnemers deze vraag goed beantwoord.)
In een van de panden links van deze rij huizen zit een winkeltje met 2e hands grammofoonplaten, waaronder veel jazz LPs uit de jaren 50. Waar bevindt zich deze gevelwand? Klik hier, of op de foto voor een groter beeld. Amstel, tegenover Carre Herengracht, tegenover de burgemeesterswoning Prinsengracht, tegenover het palies van justitie Raamgracht, tegenover de ronde Lutherse kerk Geen idee
(Tot nu toe heeft 50% van de deelnemers deze vraag goed beantwoord.)
Op een van deze eilanden vinden we een van de mooiste gevelwanden van Amsterdam. Verstopt in een uithoek waar je als Amsterdammer, en zeker als toerist, niet gauw komt als je er niet toevallig in de buurt moet zijn (of er naar toe gestuurd wordt door je reisgids). Nog niet zo lang geleden waren deze huizen zeer vervallen. In 1943 zijn ze als geheel op de monumentenlijst geplaats om kaalslag te voorkomen. Pas in de jaren '60 zijn ze gerestaureerd; en nu zeer in trek. Op nummer 10 is de fotograaf Jacob Olie geboren, en heeft er gewoond. Hoe heet de gracht waar deze huizen liggen. Klik hier, of op de foto voor een groter beeld. Zoutkeetsgracht Nieuwe Teertuinen op het Prinseneiland Realengracht Zandhoek op het Realeneiland Geen idee
(Tot nu toe heeft 18% van de deelnemers deze vraag goed beantwoord.)
(Tot nu toe heeft 58% van de deelnemers deze vraag goed beantwoord.)
(Tot nu toe heeft 41% van de deelnemers deze vraag goed beantwoord.)
(Tot nu toe heeft 52% van de deelnemers deze vraag goed beantwoord.)
In 1865 is het pand gekocht door de gemeente voor fl 43.000,00 om er een Handelsschool in te richten. De ruimte bleek spoedig te klein, en die school verhuisde naar het Raamplein. In dit gebouw zat daarna nog enige tijd een andere school. In 1903 is serieus overwogen om het gebouw te slopen voor de bouw van een nieuw schoolgebouw.
(Tot nu toe heeft 60% van de deelnemers deze vraag goed beantwoord.)
(Tot nu toe heeft 36% van de deelnemers deze vraag goed beantwoord.)
(Tot nu toe heeft 43% van de deelnemers deze vraag goed beantwoord.)
Veel van die smalle huizen lopen ter compensatie diep naar achteren door. Dat geldt overigens niet voor het pand links op de foto, nabij de hoek Prinsengracht, Reguliersgracht. Niet alleen de gevelbreedte is slechts 3 meter, ook de diepte is slechts 3 meter.
Hieronder nog een paar huizen die wel erg smal zijn.
Hint: Op deze foto, waarop het pand ook te zien is, wordt iets meer van de omgeving getoond; een brug, met links een standbeeld van een bekende schrijver.
(Tot nu toe heeft 53% van de deelnemers deze vraag goed beantwoord.)
Eigenlijk is er sindsdien niet veel veranderd. Alleen zijn de palen niet meer van hout maar meestal van beton, en heit men nu vaak tot op de tweede zandlaag die op zo'n 18 meter diep ligt.
Dat dit systeem van funderen helaas niet altijd huizen opleverde die tot in de eeuwigheid stevig blijven staan wordt alras duidelijk bij de aanblik van al die scheve en gestutte huizen in de binnenstad. En dit ondanks het feit dat het stadsbestuur al sinds 1503 toezicht houdt op de kwaliteit van de funderingen.
Voor het paleis op de Dam, met zijn 13657 palen zit het wel goed. (Op school leerde ik via een ezelsbruggetje dat het er 13659 waren, maar in het recente verleden zijn er 2 palen uit de grond gehaald voor onderzoek naar de kwaliteit van de fundering.) Maar bij menig huis is gesmokkeld met de lengte van de palen, de dikte van de palen, of het aantal. Ook het wegrotten van de palen is trouwens vaak een reden van verzakking. En daarnaast wil een huis nog wel eens wegzakken omdat er later etages bovenop zijn gebouwd, waarmee geen rekening was gehouden tijdens het ontwerp. Dit laatste komt met name in de Jordaan nogal eens voor. En uiteraard de hoekhuizen; deze zijn extra vatbaar voor scheef zakken. Immers omdat er een neerwaartse èn een zijwaartse druk wordt uitgeoefend, wijken de muren van die huizen zeer vaak naar buiten uit. Overigens komen scheve huizen in de hele binnenstad voor; ook langs de 'dure' grachten. Je hoeft dan ook niet lang te zoeken naar markante voorbeelden. Hier zomaar wat voorbeelden van scheve huizen: op de Singel , Prinsengracht en Reguliersgracht .
(Tot nu toe heeft 79% van de deelnemers deze vraag goed beantwoord.)
Waar bevindt zich dit m.i. disharmonierende stel? Het Beurspoortje aan de Kloveniersburgwal Oudezijds Achterburgwal - de Oudemanhuispoort Nieuwezijds Voorburgwal - ingang Pijlsteeg Nieuwezijds Voorburgwal - ingang Spinhuissteeg Geen idee! Klik hier, of op de foto voor een groter beeld.
Waar is deze foto genomen? Brouwersgracht, met de brug over de Herengracht Raamgracht, met de brug over de Prinsengracht Reguliersgracht, met de brug over de Keizersgracht Groenburgwal, met de brug over de Keizersgracht Geen idee!
Klik hier, of op de foto voor een groter beeld.
Tot nu toe heeft slechts 9% van de deelnemers deze vraag goed beantwoord. Daarom nog maar een foto van dezelfde gracht.
Hier 4 van zulke winkels.
(Tot nu toe heeft 46% van de deelnemers deze vraag goed beantwoord.)
In deze winkel een ruim aanbod van grammofoonplaten uit de jaren 70. En singletjes. En verder heel veel boeken. Alles voor lage prijzen, maar het aanbod is dienovereenkomstig. Verder in de etalage een paar 'Viewmasters', met bijbehorende ronde schijven, voor 3D visualisatie. (Worden die nog nieuw verkocht?) En ten slotte staat er een 60 cm grote clown (op de grote foto vaag te zien), waarop een 'redelijk bod' gevraagd wordt. Waar bevindt zich deze winkel?
Klik hier, of op de foto voor een groter beeld. Klik hier voor een foto met wat meer van de omgeving.
Bloemgracht, hoek Lijnbaansgracht Lindengracht, hoek Palmgracht Reguliersgracht, hoek Egelantiersgracht Rozengracht, hoek Looiersgracht Geen idee!
Hint: Op de tweede foto wordt een beeld getoond dat op zo'n 50 meter staat van waar de eerste foto is genomen, en dat te zien is als je je omdraait. Wie de maker van het beeld is is niet bekend; op een ochtend stond het er plotseling....
P.S. December 95 - De winkel blijkt niet meer in het pand te zitten! Die Mick Jagger poster en de dozen met boeken zijn er dus niet meer; de pui is echter nog onveranderd. Volgens een berichtje in 'Ons Amsterdam' van november was een huurverhoging van f.500 naar f.1800 niet meer op te brengen voor de exploitant. Hij heeft de huur per 30 september 1995 op moeten zeggen. Voor de galerie die er nu is gevestigd is de huur blijkbaar geen probleem ...
Op de hoek van welke gracht en welk straatje bevindt zich deze winkel? Hoek Elandsgracht en Looiersgracht Hoek Leliegracht en Lange Leliedwarsstraat Hoek Looiersstraat en Prinsengracht Hoek Prinsengracht en Runstraat Geen idee! Klik hier, of op de foto voor een groter beeld.
(Tot nu toe heeft 78% van de deelnemers deze vraag goed beantwoord.)
Waar bevindt zich deze winkel? Grimburgwal, vlakbij afvaart redery Kooy Rokin, vlakbij het standbeeld van koningin Whilhelmina Prinsengracht tussen openbare bieb en de winkel uit de vorige vraag Oude Schans, naast ingang metrostation Geen idee! Klik hier, of op de foto voor een groter beeld.
(Tot nu toe heeft 71% van de deelnemers deze vraag goed beantwoord.)
(Tot nu toe heeft 55% van de deelnemers deze vraag goed beantwoord.)
Ook hier geldt dat, door die lommerrijke bomen, het plaatje niet erg duidelijk is. Klik daarom hier, of op de foto voor een groter beeld.
Op welke gracht ligt dit terras? Lauriergracht Looiersgracht Rozengracht Leliegracht Geen idee!
(Tot nu toe heeft 48% van de deelnemers deze vraag goed beantwoord.)
Het witte gebouw rechts op de achtergrond is het oude 'Accijnshuis'. Hier moesten vroeger de invoerrechten voor graan, bier, wijn, etc betaald worden. Het is gebouwd in 1638, en later verhoogd met een extra verdieping. Op de foto is het niet goed te zien, maar het staat er zeer vervallen bij. Restauratie is alleszins gewettigd. Vroeger bevond zich hier overigens een brug; een van de oudste en eerste van Amsterdam. Waar bevindt zich dit café? Damrak, bij de beurs van Berlage Oudezijds Voorburgwal, bij de Sint Nicolaaskerk Rokin, bij de Munttoren Spui, met op de achtergrond de Westertoren Geen idee! Klik hier, of op de foto voor een groter beeld.
Hint: Met name op maandagmorgen is het hier aardig druk, omdat er dan markt is op het plein naast het café.
Opvallend is dat je, als je langs die grachten loopt, weinig van die ronding in de hoofd-grachten merkt; de rooilijn is overal kaarsrecht. Slechts op een paar punten zit er een 'knik' in de gracht. En meestal is dat dan bij een zijstraat of zijgracht, waar het minder opvalt. Die rechte stukken zijn zo aangelegd om het varen te vergemakkelijken.
(Tot nu toe heeft 30% van de deelnemers deze vraag goed beantwoord.)
(Tot nu toe heeft 33% van de deelnemers deze vraag goed beantwoord.)
(Tot nu toe heeft 92% van de deelnemers deze vraag goed beantwoord; blijkbaar de makkelijkste vraag.)
Vaak, als er plaats is, liggen er meerdere woonboten naast elkaar; zie bijvoorbeeld de eerste foto. Er liggen uiteraard schitterende, luxe boten tussen, maar van menige boot van die plusminus 2000 woonboten verbaast het je dat ze nog drijven. De gemeente kondigde in 1995 aan de zaak te gaan regulieren, o.a. door een verplichte registratie in te voeren, en door illegale (en dat zijn zo'n 90) woonboten te verwijderen. Volgens de nota ``Amsterdam te water 1995'' moesten alle schepen die er na de laatste gedoogronde in 1984 bij zijn gekomen, verdwijnen. Ook moeten vlotten die als terras worden gebruikt, verwijderd worden. Bovendien moeten de schepen op een afstand van 2 meter van elkaar komen te liggen, en niet te dicht bij historische bruggen. Maar om dit alles te regelen onder Amsterdammers, dat is zeer lastig. Inmiddels zijn we een aantal jaren verder en is er niet veel veranderd.
Als je je eens een idee wilt vormen hoe het is op zo'n woonboot: er is sinds augustus 1997 een heus woonbootmuseum! Deze museumwoonboot ligt tegenover Prinsengracht 296, ter hoogte van de Elandsgracht. Tel: 020-4270750. Open: alle dagen behalve maandag van 10 tot 17 uur. Entree fl. 3,75 (althans, in 1998).
En verder: zie de woonboten pagina van Jurjen Heeck.
Waar liggen de woonboten? Amstel, bij brug over de Nieuwe Keizersgracht Hoek Binnen Amstel, Zwanenburgwal Hoek Uilenburggracht, Oude Schans Singelgracht, met brug over de Amstel Geen idee! Klik hier, of op de foto voor een groter beeld.
(Tot nu toe heeft 73% van de deelnemers deze vraag goed beantwoord.)
De foto is niet op de Keizersgracht gemaakt, dus geen linden derhalve. De bomen op deze foto zijn iepen en essen. Waar is deze foto gemaakt? Amstelveld / Prinsengracht Hekelveld / Singel Nieuwmarkt / Herengracht Noordermarkt / Prinsengracht Geen idee! Klik hier, of op de foto voor een groter beeld.
Inderdaad, lastig te herkennen waar het is. Daarom is hier een foto die vanaf dezelfde plek is genomen, echter in een andere richting. Op die foto zien we de R.K. Krijtberg kerk.
(Tot nu toe heeft 54% van de deelnemers deze vraag goed beantwoord.)
Het huis is ook zichtbaar op deze foto, waarop meer van de omgeving te zien is. Waar bevindt zich dit pand? Hoek Egelantiersgracht, Leliedwarsstraat Hoek Herengracht, Korstjespoortsteeg Hoek Nieuwezijds Voorburgwal, Molensteeg Hoek Oude Waal, Montelbaanstraat Geen idee Klik hier, of op de foto voor een groter beeld.
(Tot nu toe heeft 40% van de deelnemers deze vraag goed beantwoord.)
Waar bevindt zich deze watertrap? Damrak, einde Guldenhandsteeg Geldersekade, einde Walsteeg Oudeturfmarkt, einde Draagsterpad Oudezijds Achterburgwal, einde Spooksteeg Geen idee Klik hier, voor een groter beeld. Klik hier voor een foto met iets meer van de omgeving.
Klaar? Voordat we je antwoorden controleren, graag nog het volgende invullen ('t hoeft niet...). Mijn leeftijd is: Ik woon in Amsterdam: Ja Nee Ga voor de antwoorden, en het aantal dat jij goed hebt, naar de volgende pagina: Een andere optie is:
Die paar z/w foto's komen uit `Wattjes' en `Steussy'.
